ไม่จับ ไม่เก็บ ไม่ให้อาหารปลา มารยาทใต้น้ำและบนหาดของเกาะเสม็ด
16 กันยายน 2569
เด็กคนหนึ่งเดินกลับห้องพักพร้อมกำมือแน่น ข้างในคือเปลือกหอยลายสวยที่เก็บมาจากชายหาดตอนเย็น เขาตั้งใจจะเอากลับบ้านไปอวดเพื่อน ภาพนี้ดูน่ารักและไม่มีใครตั้งใจทำผิด แต่ถ้าทุกคนที่มาเกาะเสม็ดทำแบบเดียวกัน ชายหาดจะค่อยๆ ขาดบางอย่างที่มองไม่เห็นในวันเดียว
ทั้งเกาะเสม็ดเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติ ทุกอย่างบนหาดและใต้น้ำจึงนับเป็นพื้นที่คุ้มครอง ด้านล่างคือข้อห้ามที่ควรรู้ พร้อมเหตุผลว่าทำไมแต่ละข้อจึงสำคัญ
มือที่แตะปะการังเบาๆ ก็ทำร้ายได้มากกว่าที่คิด
ปะการังไม่ใช่ก้อนหิน แต่เป็นสัตว์ตัวเล็กจำนวนมากที่อยู่รวมกัน ผิวของมันมีเมือกบางๆ ช่วยป้องกันตัว การแตะ จับ หรือเหยียบ ทำให้เมือกนั้นหลุดและเนื้อเยื่อเสียหาย บางส่วนอาจหักไปโดยที่เราไม่รู้ตัว
คนที่ว่ายน้ำยังไม่คล่องมักเผลอยืนบนปะการังตอนเหนื่อยหรือตอนตื่นน้ำ ทางที่ดีคือใส่เสื้อชูชีพและฝึกลอยตัวให้ได้ก่อน ใครเพิ่งเริ่ม ลองอ่านการหัดดำน้ำตื้นรอบเกาะเสม็ดสำหรับผู้ใหญ่ที่ว่ายน้ำไม่แข็ง แล้วเลือกจุดที่น้ำลึกพอให้ลอยได้โดยไม่ต้องเอาเท้าแตะพื้น
ขนมปังที่โปรยลงน้ำไม่ได้ช่วยให้ปลามีความสุข
การให้อาหารปลาดูเหมือนเป็นการเล่นกับธรรมชาติ แต่ขนมปังและอาหารคนไม่ใช่อาหารของปลาทะเล ปลาที่ถูกให้อาหารบ่อยจะเปลี่ยนพฤติกรรม รุมเข้าหาคน และเลิกทำหน้าที่ของมันในแนวปะการัง เช่น กินสาหร่ายที่ช่วยให้ปะการังไม่ถูกปกคลุม
เศษอาหารที่เหลือยังทำให้น้ำขุ่นและเน่าเสียในจุดที่คนลงน้ำกันมาก ถ้าอยากเห็นปลาเยอะ ให้ลอยตัวนิ่งๆ แล้วรอ ปลาจะว่ายผ่านมาเองโดยไม่ต้องล่อ
เปลือกหอยบนหาดเป็นบ้านของใครบางคน
เปลือกหอยเปล่าที่ดูไม่มีเจ้าของ อาจเป็นบ้านหลังต่อไปของปูเสฉวน เศษปะการังที่ถูกคลื่นซัดขึ้นมาก็ค่อยๆ กลายเป็นทรายที่ประกอบเป็นชายหาด การเก็บไปทีละชิ้นอาจดูน้อย แต่เมื่อรวมกันจากคนจำนวนมากก็มีผลกับหาดในระยะยาว ทรายก็เช่นกัน ไม่ควรตักใส่ขวดกลับไปเป็นของที่ระลึก
ลองคิดถึงสิ่งที่เราเก็บกลับบ้านจากทริปต่างๆ ส่วนใหญ่สุดท้ายก็ไปกองอยู่ในลิ้นชักหรือบนชั้นจนลืมไปว่ามาจากไหน ของสะสมในบ้านแบบอื่นก็เป็นแบบนั้น จนมีคนเขียนวิธีคัดหนังสือที่วางแน่นจนล้นชั้นว่าเล่มไหนควรเก็บ เล่มไหนควรส่งต่อไว้โดยเฉพาะ ความทรงจำจากทะเลเก็บไว้เป็นรูปถ่ายก็พอ ไม่ต้องหอบเปลือกหอยกลับไปเพิ่มกองในบ้าน
สัตว์ทะเลที่หนีเราไม่ได้ต้องการเพื่อนเล่น
เต่า ปลาปักเป้า ปลิงทะเล หรือดาวทะเล ไม่ควรถูกไล่จับ ยกขึ้นจากน้ำ หรือต้อนมาถ่ายรูป การยกสัตว์ขึ้นพ้นน้ำแม้เพียงครู่เดียวก็ทำให้มันเครียดและบาดเจ็บได้ ส่วนสัตว์บางชนิดมีพิษหรือหนามที่ทำร้ายคนได้เช่นกัน
ถ้าอยากเห็นเต่าทะเลใกล้ๆ อย่างถูกวิธี ไปที่ศูนย์อนุรักษ์พันธุ์เต่าทะเลบนเกาะมันใน ที่นั่นมีเจ้าหน้าที่อธิบายและกำหนดวิธีดูที่ไม่รบกวนสัตว์
สิ่งที่หอบมาถึงหาด ต้องหอบกลับไปให้ครบ
ขวดน้ำ ถุงขนม หลอด และก้นบุหรี่ เป็นขยะที่เจอบ่อยตามหาด สิ่งเหล่านี้ถูกคลื่นพาลงทะเลได้ง่าย และสัตว์ทะเลอาจกินเข้าไปเพราะคิดว่าเป็นอาหาร พกถุงสำหรับขยะของตัวเองติดตัวไว้ และทิ้งในจุดที่จัดไว้ให้
เรื่องครีมกันแดด ถ้าเลือกได้ ให้ใช้เสื้อแขนยาวสำหรับว่ายน้ำและหมวกช่วยกันแดดแทนการทาครีมหนาๆ เพื่อลดสิ่งที่ปนลงทะเล แล้วทำตามป้ายและคำแนะนำของเจ้าหน้าที่อุทยาน ทั้งบนหาดและบนทางเดินป่าอย่างเส้นทางธรรมชาติบนเขาแหลมหญ้า ข้อกำหนดล่าสุดของอุทยานอาจเปลี่ยนได้ ควรตรวจสอบจากประกาศทางการก่อนเดินทาง
ถ้าเด็กคนนั้นแบมือวางเปลือกหอยคืนบนทรายก่อนเดินกลับห้อง ชายหาดก็ยังมีมันอยู่ให้คนถัดไปได้เห็น